В доме у нас жил ёжик. Когда его гладили, он прижимал иголки к спине  и делался совсем мягким. Поэтому мы его назвали Пушком. Если Пушок  был голодный, он бегал за мной, как собака. При этом он кусал меня за  ноги, требуя еды. Летом я брал Пушка с собой в сад. Он бегал по дорожкам, ловил жуков  и с аппетитом их съедал. Когда наступила зима, я перестал  брать Пушка на улицу. Но вот однажды я  собрался на санках с гор кататься и решил  взять с собой Пушка. Взял я ящик,  положил туда тряпку и посадил ежа, а  сверху другой тряпкой закрыл, чтобы ему  теплее было.Долго я катался с ребятами на санках,  а потом мы решили пойти в деревню,  чтобы посмотреть на убитого волка. Его  только что охотники принесли. Я поставил санки с Пушком в сарай, а  сам с ребятами побежал. Там, в деревне,  мы с ребятами смотрели, как с волка снимают шкуру. Домой я пришёл поздно. О Пушке я вспомнил только на другой день. Побежал я в сарай к санкам.  Смотрю – лежит мой Пушок, свернулся и не двигается. Взял я его в руки, но  он даже не пошевелился. За ночь, видимо, замёрз и умер.

Я решил похоронить Пушка в саду, закопать в снег в том ящике, в  котором он умер. Очень мне его было жалко. Но вот наступила весна, да какая тёплая! Один раз утром вышел я в сад.  Там весной особенно хорошо – солнце светит, на деревьях первые листочки  появляются. Вдруг смотрю, листья под деревом зашевелились. Что такое?  Из-под старых листьев показывается знакомая мордочка, черные глазки  смотрят на меня.  Я бросился к ёжику. Через секунду я уже держал на руках Пушка, он  обнюхивал мои пальцы и просил еды. Рядом на земле лежал ящик, в котором Пушок проспал всю зиму.

Подберите слова с противоположным значением из текста.
Твёрдый – мягкий
сытый – голодный
снизу – сверху
холоднее – теплее
рано – поздно
день – ночь
холодный – тёплый
плохо – хорошо

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Где жил ёжик?
Ёжик жил в доме.

2. Почему его назвали Пушком?
Когда его гладили, он прижимал иголки к спине  и делался совсем мягким. Поэтому его назвали Пушком.

3. Куда мальчик  положил ёжика, когда пошёл кататься на санках?
Он положил ёжика в ящике.

4. Куда пошли ребята,  чтобы посмотреть на убитого волка?
Ребята пошли в деревне чтобы посмотреть на убитога волка.

5. Что увидел мальчик, когда вернулся  в сарай за Пушком?
Мальчик увидел что Пушок умер.

6. Где похоронил ёжика мальчик?
Мальчик похоронил ёжика в саду.

7. Что увидел мальчик  в саду, когда вышел туда весной?
Мальчик увидел что ёжик не умер а просто проспал всу зему проспал

Согласны ли вы с тем, что…
1. Пушок разрешал себя гладить и умел просить еду. да
2. Однажды маль-чик взял ёжика с собой кататься на сан ках. да
3. Пушок замёрз в сарае и умер. нет
4. Весной мальчик нашёл в саду нового ёжика. нет

Допишите предложения так, чтобы они соответствовали содержанию рассказа.
1. В доме у нас жил ёжик 2. Мы назвали его Пушком, потому что Когда его гладили, он прижимал иголки к спине  и делался совсем мягким 3. Летом я брал Пушка с собой в сад 4. Я поставил санки с Пушком ящике 5. Но вот наступила весна и ёжик праснулсья 6. Из-под  старых листьев ёжик пошевелисля.

Прочитайте текст. Скажите, что нового вы узнали о ежах.
Ёж – животное небольшого размера. Длина его тела составляет 20– 30 см. У взрослых ежей обычно пять–шесть тысяч игл, у молодых – около 3  тысяч. Ёж охотится в ночное время. Часто можно увидеть на картинке или в мультфильме ёжика с румяным  яблоком на спине. Кто это видел? Никто не видел. Но все думают, что яблоки и грибы ёжик запасает себе на зиму. На самом деле ежам не нужны  запасы, потому что зимой ежи… спят. Впадают в спячку с ноября по апрель.  Во время спячки ёж совершает всего один вдох в минуту, а температура его  тела падает до 1,8 °C. Во время спячки ёж расходует подкожный жир,  накопленный летом. Ежи питаются жуками, червяками и ящерицами.

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Сколько игл у ежа?
У взрослых ежей обычно пять–шесть тысяч игл, у молодых 3 тысяч.

2. Почему ёж не делает запасов на зиму?
Потому что он спит всю зиму.

3. Когда  ёж впадает в спячку?
Ёж впадают в спячку с ноября по апрель.

4. Чем питаются ежи?
Ежи питаются жуками, червяками и ящерицами.

Отгадайте загадки.
Лежала между ёлками подушечка с иголками.
Тихонечко лежала, потом вдруг убежала.
ёжик

Сердитый недотрога живёт в глуши лесной
Иголок очень много, а нитки ни одной.
ёжик

Текст «Пушок» читать, расказывать

1. Ёжика назвали Пушком, потому что у него вместо иголок была шерсть. (Да / Нет)
2. Голодный Пушок бегал за хозяином, как собака. (Да / Нет)
3. Зимой мальчик забыл про ёжика в сарае на целые сутки. (Да / Нет)
4. Мальчик решил, что ёжик умер, потому что тот был очень холодным и не двигался. (Да / Нет)

• Загадка биологии: Почему на самом деле Пушок не двигался в ящике зимой? Как называется это состояние у животных?
  Он не двигался потому что он спал. Это состояние называется спячка.
  
• Словарная работа: Найди в тексте слова, которыми автор описывает весну. Почему именно весной ёжик «ожил»?
  Тёплая, особенно хорошо, солнце светит, на деревьях первые листочки  появляются. Ёжик ожил оменно весной потому что он спал всю симу.
  
• Наблюдение: Как менялось поведение иголок Пушка, когда его гладили? Почему это происходило?
  Потому что ёжик не пугался когда его гладили.

Երկար, շատ երկար տարիներ առաջ, երբ Հայաստանը մեծ ու հզոր երկիր էր, ապրում էր մի խիզախ մարդ՝ անունը Արտաշես։ Նա իմաստուն էր, քաջ ու հոգատար։ Արտաշեսը հաղթեց իր թշնամիներին, միավորեց Երվանդունի արքայատոհմից հետո բաժանված հայկական տարածքները ու դարձավ բոլոր հայերի թագավորը։ Նա էլ հենց դարձավ Արտաշեսյան արքայատոհմի հիմնադիրը։

Արտաշես թագավորը կառուցեց մի նոր մայրաքաղաք, որը կոչվեց Արտաշատ։ Ասում են՝ նույնիսկ Հաննիբալը՝ հին աշխարհի հայտնի զորավարը, խորհուրդ տվեց հենց այդ վայրը ընտրել մայրաքաղաք կառուցելու համար։ Արտաշատը դարձավ Հայաստանի սիրտը։ Այնտեղ ապրում էին մարդիկ, առևտուր էին անում, տոնում էին տոները, սովորում էին ու զարգանում։ Այսօրվա Արարատի մարզկենտրոն Արտաշատն անվանվել է հենց հին մայրաքաղաքի անունով։ Նույնիսկ տեղանքով են համընկնում։ Մայրաքաղաք կառուցում էին այնտեղ․

• որտեղ գետեր կային (օրինակ՝ Արաքսը, որ ժամանակին այդ տարածքով է հոսել)
• բլուրներ կային, որոնք կարող էին ծառայել որպես պաշտպանություն թշնամուց,
• հողը բերրի էր,
• ճանապարհները հանգիստ էին ու հեշտ հասանելի։

Արտաշեսից հետո նրա զավակներն ու թոռները շարունակեցին թագավորել։ Բայց բոլորից մեծ ու հզոր դարձավ Տիգրան Մեծը՝ Արտաշեսյան արքայատոհմի ամենահայտնի թագավորը։ Նա ոչ միայն պահպանում էր Հայաստանը, այլ նաև մեծացրեց այն այնքան, որ մի ժամանակ մեր երկիրը դարձավ ամենամեծը ողջ շրջանին մեջ։ Նրա օրոք Հայաստանը ուներ ծովից ծով տարածք՝ Միջերկրական ծովից մինչև Կասպից ծով էին մեր երկրի սահմանները։

Տիգրան Մեծը կառուցեց իր մայրաքաղաքը՝ Տիգրանակերտը, ուր ապրում էին գիտուններ, վարպետներ ու վաճառականներ։ Այդ քաղաքում մարդիկ ապրում էին հպարտ ու լավ կյանքով, որովհետև ունեին ուժեղ թագավոր։

---

Բարեկամներ ու թշնամիներ

Երբ Արտաշեսյան թագավորները թագավորում էին, Հայաստանը շրջապատված էր տարբեր երկրներով։ Ոմանք բարեկամ էին, ոմանք էլ՝ թշնամի։

Բարեկամներ էին Հունաստանը, Եգիպտոսը և երբեմն նաև Պարթևաստանը։ Նրանք հաճախ ուղարկում էին դեսպաններ, պարգևներ, խաղաղության առաջարկներ։ Հայ թագավորները ամուսնանում էին այդ երկրների արքայադուստրերի հետ՝ բարեկամությունը ամրացնելու համար։

Թշնամիներ կային նույնպես։ Օրինակ՝ Հռոմը, երբեմն Պարթևաստանը, ովքեր ուզում էին Հայաստանի հողերը կամ ուզում էին թուլացնել հայոց թագավորին։ Բայց հայ թագավորները չէին վախենում։

Ի՞նչ էին անում հայոց թագավորները, որ երկիրը հզոր լինի։

• Կառուցում էին նոր քաղաքներ՝ ինչպես Արտաշատն ու Տիգրանակերտը,
• Ստեղծում էին ուժեղ բանակ, որ թշնամին չհամարձակվի մոտենալ,
• Մշակում էին արդար օրենքներ, որ ժողովուրդը խաղաղ ապրի,
• Միավորում էին բաժանված հայկական տարածքները՝ մեկ հայրենիք դարձնելով։

Հայ ժողովուրդը նրանց օրոք ապրում էր հպարտ, ուժեղ ու միավորված։ Արտաշեսյանների ժամանակ Հայաստանը պայծառացավ, հզորացավ, հարստացավ, դարձավ այդ տարածքի ամենահզոր պետություններից մեկը։

По небу плыли две тучки. Одну звали Тучка – невеличка, а другую Лей-веселей. Они плыли высоко и не мешали солнцу светить, птицам петь и детям играть на улице. Все радовались хорошей погоде.

Потом им стало скучно летать без дела. Они спустились и полили землю дождем.

Но люди были недовольны.

-Какая противная погода!-говорили они.

-Льет как из ведра! Вот неудачный день!

-Ох, и надоел этот дождь!

-Ну если мы им так не нравимся, улетим отсюда, — сказали тучки.

И они улетели.

Дождь кончился. Засияло солнце. И все были очень довольны. Все радовались чудесной погоде.

Каждый день теперь светило солнце, становилось все жарче и жарче. Трава пожелтела. Коровы остались без травы и перестали давать молоко.

Мороженщику негде было взять молока, и он не мог сделать мороженое. Дети остались без мороженого и заплакали. И корова заплакала, и утки, и лошади, и собаки, и кошки и мамы, и папы…

Тогда люди надели плащи, раскрыли зонтики и вышли на улицу.

Увидев это, Тучка – невеличка и Лей – веселей очень удивились. Они спустились пониже. Из туч опять полил дождь. Настоящий ливень.

-Какой приятный дождь!-обрадовались все.

-Вот удачный денек!

-Пусть льет как из ведра.

Все были довольны. И Лей – веселей и Тучка – невеличка.

Вопросы

1.Чем занимались тучки?
Тучки плыли по небу.

2.Чем были недовольны люди?
Люди были недовольны потому что пошёл дождь.

3.Почему тучки улетели?
Тучки обидились и улители.

4.Что происходит в природе, когда долго не идет дождь?
Трава желтеет и погода становиться очень жаркой.

5.Как люди пытались вызвать дождь?
Люди надели плащи, раскрыли зонтики и вышли на улицу.

1.Составьте словосочетания

2.Как звали тучек? (Попробуй объяснить, почему их так назвали).
Одну звали Тучка – невеличка, а другую Лей – веселей.

3.Почему дети в итоге остались без мороженого? Проследи всю цепочку: Нет дождя ……………нет мороженого
Нет дождя, нет травы, нет молока и нет морженого.

4.Смена настроения: Как изменилось отношение людей к фразе «Льет как из ведра» в начале и в конце сказки?
В начале сказки люди не хотели чтобы шёл дождь. А в конце сказки они очень етого хотели.

Найди в тексте слова, противоположные по значению к этим:

Грустный — весёлый

Маленькая —

Холодно — жарко

Сухо — …

Как ты думаешь, почему люди сначала ругали дождь? Бывало ли у тебя так, что ты сначала на что-то злился, а потом понимал, что это было полезно?
Потому что они думали что дождь им не нужен. Токого сомной не бывала.

4 .Соберите предложения в текст и запишите его. К выделенным словам подберите проверочные слова и запишите их.
Радостное – радость
прелестная – прелесть
местность – место
вестники – весть

Заметно радостное приближение весны. Стоит прелестная погода. Вся местность изменилась. Текут ручьи. Прилетели вестники весны — грачи. Наступила весна.

Ճահիճներ. առաջացումը: Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:

ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: Ուժեղ գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և ճահճուտներ, և աղուտներ:

ճահիճների նշանակությունը: Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակցությունը:

Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքներըը հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:

Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է ճահիճը: Ինչպե՞ս է առաջանում:
   Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:
   
2. Արդյոք կարո՞ղ են ճահիճներ առաջանալ չորային շրջաններում, ինչո՞ւ:
   Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով:
   
3. Ճահիճների չորացման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:
   Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում:
   
4. Ճահիճներն ի՞նչ դրական և բացասական նշանակություն ունեն:
   Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակցությունը:

Արքայատոհմը մի ընտանիք է, որի անդամները սերնդեսերունդ դարձել են թագավորներ կամ թագուհիներ։ Այդ ընտանիքի իշխանությունը փոխանցվել է հորից որդուն կամ մեկ այլ ազգականին։ Արքայատոհմերն ունեցել են իրենց նշանը (զինանշանը), ավանդույթները ու երբեմն նաև հատուկ օրենքներ, որոնցով կառավարել են երկիրը։

Հայաստանում եղել են տարբեր արքայատոհմեր, որոնք մեր երկրի պատմության մեջ կարևոր դեր են խաղացել։ Նրանք ղեկավարել են պետությունը, պաշտպանել են հայրենիքը թշնամիներից, կառուցել են քաղաքներ ու եկեղեցիներ։

Երվանդունիներ (մ.թ.ա. 6-րդ դար – մ.թ.ա. 2-րդ դար)

Երվանդունիները համարվում են մեր պատմության առաջին հայտնի արքայատոհմերից մեկը։ Նրանք կառավարել են Հայաստանը մ.թ.ա. 6-րդ դարից մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը՝ ավելի քան 300 տարի։ Այս տոհմի թագավորները կոչվել են Երվանդ անունով, և հենց այդ անունից էլ առաջացել է «Երվանդունիներ» բառը։

Այս արքայատոհմի ամենահզոր թագավորը համարվում է Երվանդ Բ Սակավակյացը։ Նրա օրոք Հայաստանը կարողացավ ժամանակավորապես ազատվել հարևան պետությունների ազդեցությունից։ Նա ամեն ինչ արեց , որ կարողանա ամրացնել երկիրը, պահպանի անկախությունը և վերականգնի հայկական ուժեղ իշխանությունը։

Երվանդունիների թագավորները կառավարել են մի ժամանակ, երբ Հայաստանը գտնվում էր մեծ ու հզոր պետությունների՝ պարսիկների, հույների և մակեդոնացիների միջև։ Նրանք միշտ փորձել են պաշտպանել Հայաստանը ու անկախ պահել այն։

Երվանդունիները ոչ միայն զինվորական ուժով են կառավարել, այլ նաև զարգացրել են երկիրը։ Նրանք կառուցել են ամրոցներ, ճանապարհներ և քաղաքներ։ Երվանդունիներն են հիմնադրել Երվանդաշատ քաղաքը, որը ժամանակին եղել է Հայաստանի մայրաքաղաքը։

Արքաները խրախուսել են արհեստները, հողագործությունը և առևտուրը, որպեսզի մարդիկ լավ ապրեն։ Նրանք փորձել են ամուր կապեր հաստատել հարևան ժողովուրդների հետ՝ խաղաղության և համագործակցության համար։

Երվանդունիների տոհմի վերջին թագավորը եղել է Երվանդ Դ (երբեմն կոչվում է նաև Երվանդ Վերջին)։ Նրա ժամանակ Հայաստանը թուլացել էր և բաժանված էր փոքր իշխանությունների։ Այդ իրավիճակից օգտվել է Արտաշես Ա-ն, որին հաջողվել է հաղթել Երվանդին և դառնալ նոր թագավոր։ Այդպես ավարտվել է Երվանդունիների իշխանությունը, և սկսվել է Արտաշեսյան արքայատոհմի պատմությունը։

1.ա)18/27=2/3

բ)33/11 = 15/5, 33×5 =165, 11×15=165

գ)20/24 = 5/6, 20 x 6 = 120, 24 x 5 = 120

դ)3/4 12/36, 3 x 36 = 108 , 4 x 12 = 48

ե) 21/14 = 3/2, 21 x 2 = 42, 14 x 3 = 42

զ) 88/16 = 11/2, 88 x 2 = 176, 16 x 11 = 176

է) 96/162 1/2, 96 x 2 = 192,162 x 1 = 162

ը) 21/10 = 105/50, 21 x 50 = 1050, 10 x 105 = 1050

Հազար բերան էր— մի Առյուծ-Մըհեր – բոլորը նրան ասում էին Առյուծ Մհեր
Շուտով սև հողին կերթամ ես գերի – շուտով ես կմահանամ
Հասել են կյանքիս աշնան օրերը – ծերացել եմ
զարմով դյուցազուն – հսկա, հզոր

 Առյուծ-Մըհերը, զարմով դյուցազուն,
Քառասուն տարի իշխում էր Սասուն.
Իշխում էր ահեղ, ու նըրա օրով
Հավքն էլ չէր անցնում Սասմա սարերով։
Սասմա սարերից շա՜տ ու շատ հեռու
Թընդում էր նըրա հըռչակն ահարկու,
Խոսվում էր իր փառքն, արարքն անվեհեր․
Հազար բերան էր— մի Առյուծ-Մըհեր։

II

  Էսպես, ահավոր առյուծի նըման,
10Սասմա սարերում նըստած էր իշխան
Քառասուն տարի։ Քառասուն տարում
«Ա՜խ» չէր քաշել նա դեռ իրեն օրում.
Բայց հիմի, երբ որ եկավ ծերացավ,
Էն անահ սիրտը ներս սողաց մի ցավ։
Սկըսավ մըտածել դյուցազուն ծերը.
— Հասել են կյանքիս աշնան օրերը,
Շուտով սև հողին կերթամ ես գերի,
Կանցնի ծըխի պես փառքը Մըհերի,
Կանցնեն և՛ անուն, և՛ սարսափ, և՛ ահ,
20Իմ անտեր ու որբ աշխարքի վըրա
Ոտի կըկանգնեն հազար քաջ ու դև․․․
Մի ժառանգ չունեմ՝ իմ անցման ետև
Իմ թուրը կապի, Սասուն պահպանի․․․
Ու միտք էր անում հըսկան ծերունի։

III

  Մի օր էլ՝ էն գորշ հոնքերը կիտած,
Երբ միտք էր անում, երկընքից հանկարծ
Մի հուր֊հըրեղեն հայտնըվեց քաջին,
Ոտները ամպոտ կանգնեց առաջին։
— Ողջո՜ւյն մեծազոր Սասմա հըսկային․
30Քու ձենը հասավ աստըծու գահին,
Ու շուտով նա քեզ մի զավակ կըտա։
Բայց լավ իմանաս, լեռների՛ արքա,
Որ օրը որ քեզ ժառանգ է տըվել,
Էն օր կըմեռնեք քու կինն էլ, դու էլ։
— Իր կամքը լինի, ասավ Մըհերը.
Մենք մահինն ենք միշտ ու մահը մերը,
Բայց որ աշխարքում ժառանգ ունենանք,
Մենք էլ նըրանով անմեռ կըմընանք։
  Հըրեշտակն էստեղ ցոլացավ նորից,
40Ու էս երջանիկ ավետման օրից
Երբ ինը ամիս, ինը ժամն անցավ,
Առյուծ֊Մըհերը զավակ ունեցավ։
Դավիթ անվանեց իրեն կորյունին,
Կանչեց իր ախպեր Ձենով Օհանին,
Երկիրն ու որդին ավանդեց նըրան,
Ու կինն էլ, ինքն էլ էն օրը մեռան։

IV

  Էս դարում Մըսըր անհաղթ ու հըզոր
Մըսրա֊Մելիքն էր նըստած թագավոր։
Հենց որ իմացավ՝ էլ Մըհեր չըկա,
50Վեր կացավ կըռվով Սասունի վըրա։
Ձենով Օհանը ահից սարսափած՝
Թըշնամու առաջն ելավ գըլխաբաց,
Աղաչանք արավ, ընկավ ոտները.
— Դու եղիր, ասավ, մեր գըլխի տերը,
Ու քու շըվաքում քանի որ մենք կանք,
Քու ծառան լինենք, քու խարջը միշտ տանք,
Միայն մեր երկիր քարուքանդ չանես
Ու քաղցըր աչքով մեզ մըտիկ անես։
— Չէ՛, ասավ Մելիք, քու ամբողջ ազգով
60Անց պիտի կենաս իմ թըրի տակով,
Որ էգուց-էլօր, ինչ էլ որ անեմ,
Ոչ մի սասունցի թուր չառնի իմ դեմ։
  Ու գընաց Օհան՝ բոլոր-բովանդակ
Սասունը բերավ, քաշեց թըրի տակ.
Մենակ Դավիթը, ինչ արին-չարին,
Մոտ չեկավ դուշման Մելիքի թըրին։
Եկան քաշեցին՝ թե զոռով տանեն,
Թափ տըվավ, մարդկանց գըցեց դես ու դեն,
Փոքրիկ ճըկույթը մի քարի առավ,
70Ապառաժ քարից կըրակ դուրս թըռավ։
— Պետք է սպանեմ էս փոքրիկ ծուռին,
Ասավ թագավորն իրեն մեծերին։
— Թագավո՛ր, ասին, դու էսքան հըզոր,
Թըրիդ տակին է ողջ Սասունն էսօր.
Ի՞նչ պետք է անի քեզ մի երեխա,
Թեկուզ իր տեղով հենց կըրակ դառնա։
— Դո՛ւք գիտեք, ասավ Մըսրա թագավոր,
Բայց թե իմ գըլխին փորձանք գա մի օր,
Էս օրը վըկա,
90Սըրանից կըգա։

Отправился однажды мастеровой в далекие края. Попал он в село. Смотрит — а люди в этом селе дрова руками ломают.
— Слушайте, — сказал он, — что же вы руками дрова ломаете, что у вас топора нет?
— Топор — это что такое? — спросили крестьяне.
Достал мастеровой свой топор из-за пояса, топором этим дров наколол, в сторону сложил. Увидели такое крестьяне — побежали по селу, стали кричать друг другу:

— Эй, посмотрите, что там братец-топор делает!
Сбежались крестьяне со всего села, окружили мастерового, упросили-уговорили, добра всякого дали и топор забрали.
Взяли себе топор, чтобы по очереди колоть дрова.
В первый день топор староста взял. Только он топором размахнулся — ногу себе поранил. Увидел такое — побежал по селу:
— Идите! Глядите! Братец-топор с ума сошел — дерется!
Крестьяне прибежали, и стали палкой бить по топору. Думали, что делать и подожгли топор.
Пламя поднялось, на все четыре стороны раздалось. Когда огонь улегся, крестьяне пришли — смотрят, топорище сгорело, а топор раскраснелся.
Заорали тогда все:
— Эй, смотрите, братец-топор рассердился, глядите, красный какой, — что ж делать?!
Подумали — решили топор в тюрьму засадить. И закинули топор в сенник. Сенник был полон сена. Сено тут же загорелось — пламя в небо поднялось.
Крестьяне побежали за хозяином топора:
— Иди, — кричат, — скорей иди, образумь свой топор!

Вопросы:

1. Куда отправился мастеровой?
   Мастеровой отправился в далекие края.
   
2. Что он увидел в селе?
   Он увидел что люди дрова руками ломают.
   
3. Что сделал мастеровой?
   Достал мастеровой свой топор из-за пояса, топором этим дров наколол, в сторону сложил.
   
4. Как повели себя крестьяне?
   Они не знали как работать с топорам.
   
5. Почему они подумали, что топор сошел с ума?
   Потому что они не правильно использовали топора.
   
6. Что они сделали с топором?
   Пламя поднялось, на все четыре стороны раздалось.
   
7. Правильно ли поступили крестьяне?
   Крестьяне не правильно поступили.

•  Как жители деревни пытались «добыть» дрова до появления человека с топором?
  Они пытались добыть дрова руками.
  
•  Почему жители прозвали топор «братцем»? Как они объясняли его способность «кусаться»?
  Потому что они не знали что это топор.
  
•  Почему в конце сказки люди решили утопить топор? Помогло ли им это «наказать» его?
  Они думали что топор рассердился. Это не помогло.
  
• Эта сказка высмеивает страх перед новым и неизвестным. Встречаются ли такие ситуации в нашей жизни, когда мы боимся «топора», просто не умея им пользоваться?
  Да, такие ситуации есть в нашей жизни.

Выпишите незнакомые слова. Обсудите и переведите вместе с учителем. Составьте предложения с этими словами.
Староста сказала что все должны поабедать.
Гладите какое милый щенок.
Крестьяне увидели топор.
Топора отправили сенник.

Отправился, мастеровой, староста, глядите, крестьяне, сенник/

Выпишите из текста слова, которые отвечают на вопросы кто? что?

Составьте с этими словам словосочетания. Например: топор (какой?) железный.
Кто
мастеровой – умный
люди – глупые
староста – старая

Что
топор – красный
дрова – сухие
рука – сильная

Домашнее задание: выучите рассказывать сказку.